ბოლო თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში პირველად, ფაშიზმზე გამარჯვების დღისადმი მიძღვნილი 9 მაისის აღლუმი მოსკოვში მძიმე სამხედრო ტექნიკის გარეშე გაიმართება.
თადარიგის გენერალ-ლეიტენანტი ბენ ჰოჯესი INDEPENDENCE AVENUE MEDIA-სთან საუბრისას ამბობს, რომ რუსეთი „შიშობს, რომ უკრაინელები ამას გამოიყენებენ შესაძლებლობად, რუსეთს უზარმაზარი უხერხულობა შეუქმნან“. თუმცა, ვრცელ ინტერვიუში ის ამბობს, რომ აღლუმის მოკრძალებულად გამართვის უფრო ფართო კონტექსტი, შესაძლოა, კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იყოს.
„ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ეს არის უკრაინელების გზა გამარჯვებისკენ“, ამბობს ჰოჯესი უკრაინის მზარდ შესაძლებლობებზე, რუსეთის სიღრმეში დარტყმები განახორციელოს. „ეს რუსებისთვის რეალურად ცვლის ვითარებას. უპირველესად, თუ მათ არ შეუძლიათ ნავთობისა და გაზის ექსპორტი, ისინი ვერ შეძლებენ ომის გაგრძელებას. მაგრამ, ფსიქოლოგიურადაც, კრემლისთვის ძალიან რთული ხდება ამის წარმატებულ ოპერაციად წარმოჩენა და იმის მტკიცება, თითქოს უკრაინელები რუსებზე ბევრად სუსტები არიან და ასე შემდეგ“.
მარტის თვიდან მოყოლებული, უკრაინა თანმიმდევრულად უტევს რუსეთის ნავთობის ინფრასტრუქტურას — ჩრდილოეთით ბალტიის ზღვის პორტებს, ხოლო სამხრეთით, შავ ზღვასთან ახლოს მდებარე გადამამუშავებელ ქარხნებს.
რუსეთის კრასნოდარის მხარეში, ქალაქ ტუაფსეს მკვიდრები უკმაყოფილო არიან ხელისუფლების პასუხით თავდასხმებზე, რომელმაც „ტოქსიკური“ შავი წვიმა გამოიწვია — ფენომენი, რომელიც გამოწვეულია ნავთობის ნარჩენებთან და ცეცხლმოკიდებული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნიდან გამომავალ ჭვარტლთან ნალექის შერევით.
თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ჰოჯესი უკრაინის სასარგებლოდ არსებულ გარდამტეხ მომენტზე საუბრობს, ის ასევე აღნიშნავს, რომ უკრაინის საჰაერო თავდაცვა კვლავ სერიოზულ სისუსტედ რჩება — პრობლემა, რომლის გადაჭრაზეც დანარჩენმა ევროპამაც უნდა იზრუნოს. ვინაიდან უკრაინას აღარ შეუძლია შეერთებულ შტატებს დაეყრდნოს Patriot-ის რაკეტებსა და სხვა სარაკეტო თავდაცვის სისტემების კუთხით, ჰოჯესი ევროპას მოუწოდებს, სისტემების შიდაწარმოება დაიყოს.
„თუ რუსები ოდესმე მიიღებენ თავდასხმის საშინელ გადაწყვეტილებას“, ამბობს ჰოჯესი, „არ მჯერა, რომ დანარჩენი ევროპა ამისთვის მზად არის, როგორც შესაძლებლობების, ისე მენტალური თვალსაზრისით“.
ჰოჯესი ასევე განიხილავს გერმანიიდან ამერიკული ჯარების გაყვანის შედეგებს და სომხეთის მიერ ევროპისკენ გადადგმულ ნაბიჯს.
ინტერვიუ ჩაწერილია 6 მაისს, რედაქტირებულია სიცხადისა და ლაკონურობისთვის.
ია მეურმიშვილი, INDEPENDENCE AVENUE MEDIA-ს მთავარი რედაქტორი: დავიწყოთ 9 მაისით — მოსკოვში დაგეგმილი აღლუმით. [პრეზიდენტი ვლადიმირ] პუტინი, როგორც წესი, ამ აღლუმს ქვეყანაში ერთ-ერთ უდიდეს — თუ არა ყველაზე დიდ ზეიმად ატარებს. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ომის მიმდინარეობისას, წითელ მოედანზე მას ბევრი ლიდერი შეუერთდა, მაგრამ წელს ყველაფერი სხვაგვარად იქნება. როგორ აღიქვამთ ამას? რატომ ზღუდავენ აღლუმის ფორმატს? რა ხდება?
ბენ ჰოჯესი, თადარიგის გენერალ-ლეიტენანტი, ევროპაში აშშ-ის არმიის ყოფილი სარდალი: როგორც ჩანს, ეს შეშფოთებითა გამოწვეული. მათ არ სურთ, რომ უკრაინულმა დრონებმა და Flamingo-ებმა [უკრაინული წარმოების შორ მანძილზე მოქმედი რაკეტები] აღლუმის თავზე დაიწყონ ცვენა. ამიტომ, მათ მასშტაბები შეამცირეს.
დედაქალაქში და მის შემოგარენში უსაფრთხოების ზომები მნიშვნელოვნად არის გაძლიერებული, მათ შორის, შეზღუდულია ინტერნეტ-აქტივობაც. ბევრი რამ მკაცრდება, რადგან ვფიქრობ, მათ ეშინიათ, რომ უკრაინელები ამას უზარმაზარი უხერხულობის შექმნის შესაძლებლობად გამოიყენებენ.
ასევე, შეიძლება ვივარაუდოთ: დიახ, მათ ეყოლებათ ჯარები, მაგრამ არა ტექნიკა, რადგან მთელი ტექნიკა ომზეა ფოკუსირებული, ან შესაძლოა სხვა მიზეზებიც არსებობს; თუმცა აშკარაა, რომ რიგითი მოსკოველი გააცნობიერებს — ეს აღარ არის ისეთივე გრანდიოზული აღლუმი, როგორიც ჩვეულებრივ იყო.
მეურმიშვილი: შეუძლიათ უკრაინელებს ასეთი საფრთხის შექმნა წითელ მოედანზე?
ჰოჯესი: დიახ, აბსოლუტურად. სულ რამდენიმე დღის წინ, მათ მოსკოვში ერთ-ერთ პრესტიჟულ საცხოვრებელ კორპუსს დაარტყეს და ერთ-ერთ საუკეთესო უბანს დაესხნენ თავს. ისინი, როგორც წესი, არ იღებენ მიზანში სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას, მაგრამ ამ დარტყმით მათ თავიანთი შესაძლებლობების დიაპაზონი აჩვენეს.
რა თქმა უნდა, მე ნამდვილად მჯერა, რომ ეს არის უკრაინის გზა გამარჯვებისაკენ — მათ შეიმუშავეს ისეთი ეფექტური, შორ მანძილზე მოქმედი ზუსტი იარაღი, რომელსაც შეუძლია დიდ მანძილზე დაარტყას და გაანადგუროს ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურა, ქარხნები, შტაბ-ბინები და მსგავსი ობიექტები. ეს რეალურად ცვლის ვითარებას რუსებისთვის.
უპირველესად, თუ მათ არ შეუძლიათ ნავთობისა და გაზის ექსპორტი, ისინი ვერ შეძლებენ ომის გაგრძელებას. მაგრამ, ფსიქოლოგიურადაც, კრემლისთვის ძალიან რთული ხდება ამის წარმოჩენა წარმატებულ ოპერაციად და იმის მტკიცება, თითქოს უკრაინელები რუსებზე ბევრად სუსტები არიან. ასე რომ, უკრაინელებს ნამდვილად აქვთ ეს უნარი.
გარდა ამისა, არ გამიკვირდება, თუ აღმოვაჩენთ, რომ მათ მოსკოვში და მის შემოგარენში უამრავი სპეცოპერატორი და გრუ-ს [რუსეთის სამხედრო დაზვერვის] აგენტი ჰყავთ შეგზავნილი, რომლებიც ასევე შეიძლება მონაწილეობდნენ მსგავს ოპერაციებში.
მეურმიშვილი: უკრაინის დრონების განვითარების პროექტის ხელმძღვანელმა [ალექსანდრე კამიშინმა] ცოტა ხნის წინ ინტერვიუ მისცა CBS-ის გადაცემა „60 წუთს“, სადაც განაცხადა, რომ ერთი რუსი ჯარისკაცის ლიკვიდირება $1000 ჯდება. შეუძლია უკრაინას რუსეთის გამოფიტვა ცოცხალი ძალის თვალსაზრისით?
ჰოჯესი: მე ვიტყოდი, რომ დიახ. იმის დაშვებით, რომ რუსეთი არ გააუმჯობესებს საკუთარი ჯარისკაცების დაცვის ეფექტიანობას და ვერ შეამცირებს უკრაინის შესაძლებლობებს, გააგრძელონ იმის კეთება, რასაც აკეთებენ.
უკვე ზედიზედ ხუთი თვეა, რაც უკრაინა უფრო მეტ რუს ჯარისკაცს კლავს ან ჭრის, ვიდრე რუსეთი ახერხებს შეიარაღებულ ძალებში გაწვევას. ასე რომ, ეს არის უარყოფითი ტენდენცია და თუ ის გაგრძელდება, ამ ტიპის გამოფიტვა რუსებისთვის ძალიან, ძალიან პრობლემური გახდება.
მე მჯერა, რომ უკრაინის ქმედებები ქმნის კუმულაციურ ეფექტს, რამაც, ჩემი აზრით, ამ ომის დინამიკის მნიშვნელოვანი ცვლილება გამოიწვია. რა თქმა უნდა, სიტუაცია შეიძლება კვლავ შეიცვალოს, მაგრამ ამ ეტაპზე სრულიად წარმოუდგენელია, რომ რუსეთმა შეძლოს უკრაინის დამარცხება; და ვერ ვხედავ რაიმე ნიშანს იმისა, რომ მომდევნო თვეებში, ადგილზე სიტუაცია რუსეთის სასარგებლოდ შეიცვლება — ზუსტად იმის გამო, რასაც უკრაინამ მიაღწია.
მეორეს მხრივ, უკრაინას ჯერ კიდევ არ აქვს შესაძლებლობა, სრულად განდევნოს რუსული ჯარები თავისი ტერიტორიიდან. თუმცა, ჩემი აზრით, ძალიან ძლიერია ორი ფაქტორის კომბინაცია — რუსეთის სახმელეთო ოპერაციების შეკავება და რუსეთის ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურის განადგურება, შორ მანძილზე მოქმედი ზუსტი იარაღით.
ერთადერთი, რასაც მათ ჯერ ვერ მიაღწიეს, არის უკრაინის ქალაქებზე რუსეთის საჰაერო და სარაკეტო დარტყმების შეჩერება. თქვენ იქ იყავით და იცით, როგორია ეს. ეს პრობლემა კვლავ აქტუალურია.
მეურმიშვილი: საჰაერო თავდაცვის სისტემებისა და საშუალებების დეფიციტი ირანის ომის შედეგია, თუ მიზეზი სხვა რამ არის?
ჰოჯესი: ტრამპის ადმინისტრაციამ მსგავსი საშუალებებით უკრაინის მხარდაჭერა ჯერ კიდევ თვეების წინ შეწყვიტა, ირანთან ომის დაწყებამდე. ეს უფრო პოლიტიკური გადაწყვეტილება იყო, ვიდრე მარაგების ამოწურვა.
უკრაინას მოუწევს გააგრძელოს მუშაობა საკუთარი შესაძლებლობების განვითარებაზე. ასევე, რა თქმა უნდა, არიან ევროპული ქვეყნები, რომელთა უმეტესობას, მაგალითად გერმანიას, ესმის, რომ მათი უსაფრთხოება დამოკიდებულია უკრაინის წარმატებაზე.
მე მოველი, რომ ევროპული ქვეყნები შეეცდებიან დააკმაყოფილონ ზოგიერთი საჭიროება, რომელიც შეერთებულმა შტატებმა უნდა უზრუნველყოს, მაგრამ ამას არ აკეთებს.
მეურმიშვილი: აქვთ მათ ასეთი შესაძლებლობები? ნამდვილად შეუძლიათ მათ ამ როლის შესრულება?
ჰოჯესი: არა შესაბამისი რაოდენობით. საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვა, ვფიქრობ, არის მთავარი სუსტი წერტილი, რომელიც გვაქვს არა მხოლოდ უკრაინაში, არამედ მთელ ევროპაში და ეს პრობლემაა, რადგან თუ რუსები ოდესმე მიიღებენ თავდასხმის საშინელ გადაწყვეტილებას, ვთქვათ, ლატვიაზე, ესტონეთზე ან ევროპის სხვა ნაწილზე, ეს მოიცავს დრონებითა და რაკეტებით თავდასხმებს, ისევე როგორც ამას უკრაინის წინააღმდეგ აკეთებენ ყოველ ღამე. არ ვფიქრობ, რომ დანარჩენი ევროპა ამისთვის მზად არის, როგორც შესაძლებლობების, ისე მენტალური თვალსაზრისით. ასე რომ, ეს პრობლემაა.
ევროპულმა სახელმწიფოებმა უნდა მიმართონ ინდუსტრიას, რათა უზრუნველყონ ის, რაც მათ სჭირდებათ.
უკრაინელებმა, რა თქმა უნდა, გარდაუვალი აუცილებლობის გამო, უზარმაზარი ნაბიჯები გადადგეს დრონების საწინააღმდეგო ტექნოლოგიების შემუშავებაში. სხვებიც მუშაობენ ამაზე. დრონებისგან საიმედო თავდაცვის შემუშავება, ალბათ, უფრო რეალისტური მიზანია, ვიდრე ფრთოსანი რაკეტებისგან ადეკვატური თავდაცვის უზრუნველყოფა.
მეურმიშვილი: გენერალო, თქვენ გერმანიაში ცხოვრობთ და წინა პასუხში ახსენეთ გერმანია — რომ მათ ესმით უკრაინის საკითხის მნიშვნელობა. რას ფიქრობთ გერმანიიდან 5000 ამერიკელი ჯარისკაცის გამოყვანის გადაწყვეტილებაზე? რა გავლენა ექნება ამას? მთლიანობაში, როგორ უყურებთ ამ გადაწყვეტილებას?
ჰოჯესი: რა თქმა უნდა, ეს არ მომწონს. ეს არის ის, რაზეც პრეზიდენტ ტრამპის პირველი ადმინისტრაციის დროს საუბრობდნენ და მას შემდეგაც, რაც ის მეორე ვადით დაბრუნდა თანამდებობაზე.
მე არ ვეთანხმები ამ გადაწყვეტილებას. Მაგრამ, განსაკუთრებით დამაზიანებელია ის ფორმა, როგორაც ეს გაკეთდა. არ ჩანს, რომ ეს ქმედება დაკავშირებულია რაიმე კონკრეტულ სტრატეგიასთან, რომელიც ამერიკის უსაფრთხოებას სადმე გააუმჯობესებდა ან ამერიკული ინტერესების უკეთ დაცვას შეუწყობდა ხელს. პირიქით, ის საპირისპირო შედეგს იძლევა. ვფიქრობ, ეს გადაწყვეტილება ჩვენ უფრო მეტად დაგვაზიანებს, ვიდრე გერმანიას, მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტ ტრამპს აშკარად სურდა, ეს აღქმულიყო როგორც გერმანიის კანცლერის, [ფრიდრიხ] მერცის დასჯა მისი ბოლოდროინდელი კომენტარების გამო აშშ-სა და ირანზე.
ფაქტია, რომ გერმანიის პერსპექტივიდან, ძალიან მტკივნეულია იმის გაცნობიერება, რომ მათი დიდი ხნის მოკავშირე — რომელსაც ისინი ენდობოდნენ და რომელთანაც ათწლეულების განმავლობაში მხარდამხარ იდგნენ — ახლა ზურგს აქცევს მათ.
აქ არის ფსიქოლოგიური ასპექტი. მათ ვერ გააკეთეს ყველაფერი, რაც უნდა გაეკეთებინათ საკუთარი თავდაცვისთვის, ამაში ეჭვი არ მეპარება. მაგრამ, თუ გავლენაზე მეკითხებით, გერმანელები ფიქრობენ — რა ხდება ამერიკის შეერთებულ შტატებში? ჩვენ ვეღარ ვცნობთ აშშ-ს.
ამის გავლენა ამერიკის შეერთებულ შტატებისთვის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია. როდესაც ჩვენ ვდგამთ ნაბიჯებს, რომლებიც არღვევს ნდობას მოკავშირეებთან, ეს აზიანებს ჩვენს შესაძლებლობას სადაზვერვო ინფორმაციის გაზიარებაში — ჩვენ კი მოკავშირეებზე ვართ დამოკიდებულნი სადაზვერვო ინფორმაციის ნახევარზე, რომელსაც ვიყენებთ. ყველაფერი ამერიკული თანამგზავრებიდან არ მოდის.
ასევე, რა თქმა უნდა, ვფიქრობ უმეტესობამ იცის, ის წვდომის შესახებ, რომელსაც მოკავშირეები გვაძლევენ — მაგალითად, “რამშტაინის” ავიაბაზა აქ, გერმანიაში — სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ვერაფრით ჩანაცვლდება ის, რასაც “რამშტაინი” ნიშნავს ჩვენთვის ძალების პროექციის თვალსაზრისით აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთში, ხმელთაშუა ზღვის აუზსა და მთელ ევროპაში.
ეს პრობლემის მხოლოდ ერთი ნაწილია. მე უბრალოდ შეშფოთებული ვარ იმ აზრით, რომ გერმანელების წინააღმდეგ ამ წვრილმანი შურისძიების აქტით, პრეზიდენტი საკუთარი ხელით აზიანებს ჩვენს სტრატეგიულ ინტერესებს. ეს არ ნიშნავს, რომ ევროპელმა მოკავშირეებმა მეტი არ უნდა გააკეთონ. მაგრამ, ეს არ გაკეთებულა იმიტომ, რომ მან ჩათვალა, რომ ისინი საკმარისს არ აკეთებენ. ეს გაკეთდა იმიტომ, რომ მას არ მოეწონა ის, რაც მერცმა თქვა.
მეურმიშვილი: ელოდებით გერმანიის მხრიდან საპასუხო რეაქციას?
ჰოჯესი: არა. დროდადრო სოციალურ ქსელებში ნახავთ, რომ ვიღაც ამბობს: „მოდით, დავხუროთ “რამშტაინი”, ჯანდაბას მათი თავი“. მაგრამ, ვფიქრობ, გერმანელების უმეტესობას, სამხედრო და პოლიტიკურ ლიდერებს, კარგად ესმით ის, რაც [კანცლერმა] მერცმა მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე თქვა — ევროპას სჭირდება ამერიკის შეერთებული შტატები და ამერიკის შეერთებულ შტატებს სჭირდება ევროპა. გერმანია კი, ევროპაში, ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოკავშირეა.
მგონია, რომ ევროპელები ამ საკითხს გრძელვადიან პერსპექტივაში შეხედავენ და გააცნობიერებენ, რომ ყველაფერი ისე აღარ იქნება, როგორც ადრე იყო. მათ არ სურთ იმ ხიდის დაწვა, რომელიც მოგვიანებით დასჭირდებათ.
ჩემთვის ეს ყველაფერი დასანანია, რადგან იგრძნობა დაკარგული ნდობა.
ადამიანები ყოველთვის აკრიტიკებდნენ ამერიკის პოლიტიკას, ეს ერთი საკითხია, მაგრამ ისინი ყოველთვის უყურებდნენ აშშ-ს, როგორც იდეალს, დემოკრატიის დამცველსა და შუქურას. ახლა კი ჩვენ ეს დავკარგეთ. ვფიქრობ, იმ ტიპის პატივისცემას, რაც გვქონდა, ვეღარასდროს დავიბრუნებთ.
მეურმიშვილი: კავკასიით დავასრულოთ — ევროპელი ლიდერები ერევანში შეიკრიბნენ [4 მაისს, ევროპული პოლიტიკური გაერთიანების მე-8 სამიტზე]. რას ფიქრობთ ამ შეხვედრაზე? ფიქრობთ, რომ სომხეთი, აზერბაიჯანი, საქართველო და მთლიანად კავკასიის რეგიონი იცვლის პოზიციას რუსეთთან და ევროპასთან მიმართებით?
ჰოჯესი: ვფიქრობ, ეს ძალიან სასიამოვნო მოვლენაა და იმედი მაქვს, რომ ევროპული ქვეყნები და შეერთებული შტატები, საკმარისად გონიერები აღმოჩნდებიან იმისთვის, რომ გაიგონ და დააფასონ კავკასიის, როგორც აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის დამაკავშირებელი პორტალის, შესაძლებლობა — გაიგონ, რომ ყველაფერი რუსეთის კონტროლის ქვეშ არ უნდა იყოს.
ვფიქრობ, რუსეთი ახლა იმის ფასს იხდის, რომ სომხეთისთვის კარგი მოკავშირე ვერ აღმოჩნდა. სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ბოლო კონფლიქტის დროს, რუსებმა სომხები, ფაქტობრივად, ბედის ამარად მიატოვეს. რუსეთმა ასევე ვერ შეძლო თავისი სხვა მოკავშირეების — სირიისა და ვენესუელას დახმარება. მათ ძალიან ცოტა გააკეთეს ირანის დასახმარებლადაც. ვფიქრობ, სომხები მიხვდნენ, რომ მათი მომავლისთვის რუსეთზე ხელბორკილებით მიბმა კარგი არ არის და ისინი ხედავენ პოტენციალს სხვაგან.
ფაქტი, რომ იქ ამდენი ევროპელი ლიდერი ჩავიდა, პოზიტიური ნიშანია. იმედი მაქვს, რომ ეს დადებითად აისახება საქართველოზე, რომ ქართველები დაინახავენ, მათი მომავალი — მათი ახალგაზრდობისა და ბიზნესის მომავალი — გაცილებით უკეთესი იქნება, თუ ისინი დასავლეთთან ინტეგრირდებიან, ვიდრე ისეთ გვამზე ხელბორკილებით მიბმის გაგრძელების შემთხვევაში, როგორიც რუსეთია.
