ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის პროფესორი, ანჯელა სტენტი, რომელიც წარსულში, ეროვნული დაზვერვის საბჭოსა და სახელმწიფო დეპარტამენტში მუშაობისას, რუსეთის საკითხებში აშშ-ის მთავრობის მრჩეველი იყო, ამბობს, რომ რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი შესაძლოა ირანში აშშ – ისრაელის სამხედრო კამპანიით სარგებლობდეს.
Independence Avenue Media-სთან ინტერვიუში სტენტი ამბობს, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ უკრაინაში მიმდინარე ომი უკანა პლანზე გადაწია და რომ საკითხისადმი მისი მიდგომა შესაძლოა განპირობებული იყოს მისი აღქმით, რომ პუტინი ომს იგებს.
„ვფიქრობ, [დონალდ ტრამპს] სჯერა, რომ ამ ომს რუსეთი იგებს. ან, შეიძლება ითქვას, ის თვლის, რომ უკრაინას არ შეუძლია ამ ომში გამარჯვება და ბრძოლა რაც შეიძლება მალე უნდა შეწყვიტოს “, ამბობს სტენტი.
რუსეთმა ეკონომიკური სირთულეების განცდა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომის მეხუთე წელს დაიწყო, თუმცა ახლა მას შეუძლია ისარგებლოს ნავთობის ფასების ზრდით და ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ რუსული ნავთობის წინააღმდეგ სანქციების შემსუბუქებით, რაც ხელს შეუწყობს ფასების ზრდის გავლენის შემსუბუქებას, განაცხადა სტენტმა. ახლო აღმოსავლეთში კონცენტრირებული სამხედრო რესურსების გათვალისწინებით კი, უკრაინას შესაძლოა გაუჭირდეს საჭირო სარაკეტო თავდაცვის იარაღის მოპოვება.
„რაც უფრო დიდ ხანს გაგრძელდება ომი, მით უფრო უარესი იქნება ეს უკრაინისთვის“, ამბობ სტენტი.
ინტერვიუ ჩაწერილია 2026 წლის 10 მარტს, რედაქტირებულია სიცხადისა და ლაკონურობისთვის.
კირილ სუხოტსკი, Independence Avenue Media: პრეზიდენტმა ტრამპმა თქვა, რომ მას კარგი სატელეფონო საუბარი ჰქონდა პრეზიდენტ პუტინთან და რომ პუტინი ძალიან გამოსადეგია ახლო აღმოსავლეთში და მას კონსტრუქციული მოქმედება სურს. შემდეგ, კრემლმა განაცხადა, რომ პუტინმა ტრამპს ირანში სამშვიდობო გეგმის რამდენიმე ახალი იდეა შესთავაზა. როგორ ფიქრობთ, რა არის პუტინის თამაში ამ სიტუაციაში?
ანჯელა სტენტი, ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის პროფესორი: ერთი მხრივ, ჩვენ ვიცით, რომ პუტინს დონალდ ტრამპის კეთილგანწყობის შენარჩუნება სურს. მას არ სურს რაიმე ისეთი გააკეთოს, რაც უკრაინაზე აშშ-ის ზეწოლას შეამცირებს. სურს, რომ აშშ-ის ჩართულობა შეინარჩუნოს. სურს, რომ პრეზიდენტი ტრამპი კვლავ ოცნებობდეს ყველა იმ ეკონომიკურ გარიგებაზე, რომლის დადებაც მას რუსეთში სურს.
ასევე, რა თქმა უნდა, პუტინს სურს — ახლა, როცა რუსული ნავთობის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების ნაწილი მოიხსნა — სანქციები მოხსნილი დარჩეს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს რუსეთისთვის მოულოდნელ სიკეთედ იქცა, რადგან ნავთობის ფასები ძალიან მაღალი გახდა და ინდოეთს ახლა შეუძლია ნავთობის შეძენა რუსეთისგან [აშშ-ის მიერ სანქციების დროებით მოხსნის შემდეგ], ასევე სხვა ქვეყნებს.
ამასთან, მეორე მხრივ, სანამ აშშ ომშია, ყველა ის „პატრიოტის“ ტიპის სარაკეტო ბატარეა, რომელიც უკრაინაში უნდა წასულიყო, იქ არ წავა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აშშ-ის მიერ ამ ომის გაგრძელება უკრაინისთვის არახელსაყრელია.
ამიტომ, ვფიქრობ პუტინის თამაში ამ ეტაპზე იმაში მდგომარეობს, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს სარგებელი, რომელსაც რუსეთი ამ ომიდან იღებს და მინიმუმამდე შეამციროს უარყოფითი მხარეები.
წავიკითხე, [პრეზიდენტ ტრამპთან, პრეზიდენტ პუტინის] სატელეფონო საუბრის შესახებ ანგარიშის რუსული ვერსია. სინამდვილეში, იქ მე ვერ ვნახე ის, რაც პრეზიდენტმა ტრამპმა ამის შესახებ თქვა, მაგრამ რუსეთის მიერ, ირანისთვის ამერიკული სამიზნეების შესახებ სადაზვერვო ინფორმაციის მიწოდების შესახებ, რუსულმა მხარემ არაფერი თქვა. დარწმუნებული ვარ, განხილვის ერთ-ერთი საკითხი ესეც უნდა ყოფილიყო.
სუხოტსკი: ამ ცნობებთან დაკავშირებით — პრეზიდენტმა ტრამპმა, შაბათ-კვირას, ნაკლები მნიშვნელობა მიანიჭა დაზვერვის ინფორმაციის შესაძლო გაზიარებას და თქვა, რომ მაშინაც კი, თუ ეს მოხდებოდა, როგორც ჩანს ეს მათ დიდად არ დაეხმარა. ფიქრობთ, რომ ეს რუსეთს ამ კონფლიქტში რთავს?
სტენტი: არ ვფიქრობ, რომ ეს რუსეთს [ამ კონფლიქტში] იმაზე მეტად რთავს, ვიდრე მანამდე იყო. ვფიქრობ ფაქტი, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა ეს ნაკლებად მნიშვნელოვნად წარმოაჩინა, იმაზე მიუთითებს, რომ არ სურს პუტინის ანტაგონიზება მოახდინოს. ასევე შესაძლებელია, რომ მან არ იცოდა ან ამის შესახებ სრულ ინფორმაციას არ ფლობდა.
ვფიქრობ ასევე მრავლისმეტყველი შეიძლება იყოს ფაქტი, რომ რუსები ამბობენ, რომ მათ კვლავ შეუძლიათ მშვიდობისმყოფელთა როლის შესრულება. რადგან, ამ ომის დაწყება ასევე აჩვენებს, რომ რუსეთი წარუმატებელი აღმოჩნდა ამ ომამდე თვეების განმავლობაში გამოჩენილ ძალისხმევაში, როდესაც ცდილობდა ზეწოლა მოეხდინა თავის ირანელ პარტნიორებზე, რომ შეერთებულ შტატებთან შეთანხმება მიეღწიათ.
სუხოტსკი: „ეს ჩვენი ომი არ არის“ არის კიდევ ერთი რამ, რაც მოსკოვმა ირანში მიმდინარე ოპერაციის შესახებ თქვა. კრემლის მხრიდან, ეს ვაშინგტონისთვის განკუთვნილი გზავნილი იყო? როგორ იქნება ეს აღქმული რუსეთის პარტნიორებისთვის ახლო აღმოსავლეთში და უფრო ფართოდ, გლობალურ სამხრეთში?
სტენტი: რუსეთის გადმოსახედიდან, ახლო აღმოსავლეთსა და გლობალურ სამხრეთში მისი როლის გათვალისწინებით, ჯერჯერობით, მოსკოვს ირანის დასახმარებლად დიდად არაფერი გაუკეთებია.
ირანმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომის პირველი ერთი ან ორი წლის განმავლობაში — რუსეთისთვის, [ირანული წარმოების დრონების] „შაჰედების“ მიწოდებით, რომლის წარმოებაც რუსებს ახლა უკვე თავადაც შეუძლიათ.
და კიდევ ერთხელ, გლობალური სამხრეთის ქვეყნებისთვის, რომლებიც ამას აკვირდებიან, ეს უბრალოდ აჩვენებს, რომ არსებობს შეზღუდვები იმასთან დაკავშირებით, თუ რისი გაკეთება შეუძლია რუსეთს — რა თქმა უნდა, სანამ ეს ომი მიმდინარეობს — იმ ქვეყნების მხარდასაჭერად, რომლებსაც ის თავის პარტნიორებად მიიჩნევს.
ვფიქრობ, როდესაც ეს ომი დასრულდება, ის რადიკალურად არ შეცვლის რუსეთის როლს ახლო აღმოსავლეთში. რუსეთმა აშკარა მარცხი განიცადა ახლო აღმოსავლეთში [სირიის ყოფილი ლიდერის ბაშარ] ასადის დამხობის შემდეგ და ახლა ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის ომის გამო. თუმცა, ვფიქრობ, რომ ის ამ სიტუაციიდან, სავარაუდოდ, დაახლოებით იმავე პოზიციით გამოვა, როგორშიც ადრე იყო.
მაგრამ, რა თქმა უნდა, ჩვენ უკვე ვნახეთ, რომ მაგალითად, BRICS-ში, ორგანიზაციაში, რომელსაც რუსეთი და ჩინეთი აშკარად დასავლეთის მიერ დომინირებული ალიანსების ალტერნატივად წარმოაჩენენ, განსხვავებები არსებობს. ინდოელები გაცილებით უფრო ფრთხილობენ ამ ომში მიმდინარე მოვლენების დაგმობისგან თავის არიდებისას, რადგან ისინი ძალიან მნიშვნელოვნად მიიჩნევენ თავიანთ პარტნიორობას აშშ-სთან და რუსეთთან, ასევე ისრაელთან, ამიტომ, იქ ერთიანობა არ არის. ვფიქრობ, ეს ასევე ხაზს უსვამს იმ განსხვავებებს, თუ როგორ უყურებენ ომს სხვადასხვა ქვეყნები, რომლებიც, სავარაუდოდ, რუსეთის პარტნიორები არიან.
სუხოტსკი: თქვენ თქვით, რომ პუტინი ცდილობს ირანში აშშ-ის ოპერაციიდან სარგებელი ნახოს. ფიქრობთ, რომ ეს მცდელობა წარმატებული იქნება?
სტენტი: ვფიქრობ, ეს მცდელობა წარმატებული იქნება იქამდე, სანამ ნავთობის ფასი ასეთი მაღალია, $100 [ბარელზე]. ვფიქრობ, [ვლადიმირ პუტინის სპეციალურმა წარმომადგენელმა] კირილ დმიტრიევმა რამდენიმე დღის წინ თქვა, რომ ეს ფასი შესაძლოა $150-მდეც კი გაიზარდოს — ვგულისხმობ, რომ ეს რუსეთისთვის სარგებელია. ეს არ არის მუდმივი სარგებელი, მაგრამ სულ მცირე იმ დროს, როდესაც რუსეთის ეკონომიკა რთულ ვითარებაშია, სანქციებით და ნავთობის ფასის ვარდნით ზიანდება, ეს ნამდვილად სარგებელია.
ასევე, რუსეთისთვის სარგებელია, როცა უკრაინისთვის ნაკლები ისეთი იარაღის მიწოდებაა შესაძლებელი, რაც მას სჭირდება. სულ მცირე, ტრამპისა და პუტინის სატელეფონო საუბრის რუსული ვერსიის მიხედვით, რუსებმა განაცხადეს, რომ პრეზიდენტმა პუტინმა, პრეზიდენტ ტრამპს აუხსნა, რომ რუსეთის უკრაინაში სტაბილურ პროგრესს აღწევს. ვფიქრობ, ეს კეთდება იმისთვის, რომ შეერთებულ შტატებში გაძლიერდეს განცდა, რომ როგორც პრეზიდენტმა ტრამპმა არაერთხელ უთხრა [უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ] ზელენსკის, რუსები ამ ომს იგებენ, რაც რეალობას ეწინააღმდეგება.
მაგრამ, ეს კიდევ ერთი საკითხია, რასთან დაკავშირებითაც მას სურს პრეზიდენტ ტრამპს შთაბეჭდილება შეუქმნას, რადგან რუსეთ-აშშ-ის ურთიერთობაში, ახლა უმთავრესი მიზანია, პუტინმა ტრამპი დაარწმუნოს, რომ ზეწოლა მოახდინოს უკრაინაზე, ზელენსკიზე, დათმოს დონბასის ის ნაწილი, რომელსაც რუსეთი ახლა ვერ აკონტროლებს.
სუხოტსკი: თქვენ თქვით, რომ ეს მოვლენები უკრაინისთვის ბევრ უარყოფით მხარეს ქმნის. რამდენად მნიშვნელოვანია ისინი და რამდენად უნდა აშფოთებდეს უკრაინას მიმდინარე მოვლენები?
სტენტი: ვფიქრობ, მიმდინარე მოვლენების გამო უკრაინელები ძალიან შეშფოთებულნი არიან. თუ ევროპელებს [უკრაინისთვის] ამ იარაღის შეძენა არ შეეძლებათ — განსაკუთრებით „პატრიოტის“ ტიპის სარაკეტო კომპლექსები, ასევე აშშ-სგან შეძენილი სხვა იარაღი, როგორიცაა საჰაერო თავდაცვის სისტემები, რომლებიც უკრაინელებს ძალიან სჭირდებათ — ეს ამო ომის გასაგრძელებლად, უკრაინელებისთვის დამატებით სტრესს შექმნის. მათ ახლახან ჰქონდათ გარკვეული ტერიტორიული მიღწევები.
რაც უდრო დიდი ხანი გაგრძელდება ომი, უკრაინელებისთვის ეს უარესი იქნება. ზელენსკიმ უკვე შესთავაზა და როგორც ჩანს უკრაინელები უკვე ეხმარებიან იორდანიას და ამ რეგიონის სხვა ქვეყნებს თავიანთი ექსპერტიზით, „შაჰედის“ დრონებისთვის წინააღმდეგობის გაწევის საკითხში, რაშიც, რა თქმა უნდა, უკრაინელებს დიდი გამოცდილება აქვთ. ზელენსკი იმედოვნებს, რომ უკრაინისთვის იარაღის მიწოდება ამის სანაცვლოდ გაგრძელდება. თუმცა, ამ დროისთვის ეს გარანტირებული არ არის.
სუხოტსკი: აშშ ახლა სრულად ირანით არის დაკავებული. ამასთან, პოლიტიკური ცვლილებების პოტენციურ ახალ ადგილად კუბა მოიხსენიება. ნიშნავს ეს, რომ აშშ-ის საგარეო პოლიტიკაში, უკრაინაში ომი უკანა პლანზე გადავიდა? რა შედეგები შეიძლება დადგეს უკრაინისთვის, თუ ეს მოხდება?
სტენტი: დიახ, ვფიქრობ, რომ უკრაინა – რუსეთის კონფლიქტი ახლა უკანა პლანზეა გადასული. ვგულისხმობ, ჩვენ ვიცით, რომ გასულ კვირაში სამმხრივი მოლაპარაკებები უნდა გამართულიყო, რაც არ შედგა და არ გვინახავს განცხადება, რომ ის მალე გაიმართება. [პრეზიდენტ ტრამპის სპეციალური წარმომადგენელი] სტივ უიტოკფი ამბობს, რომ მას მოლაპარაკებების შემდეგი რაუნდის შესახებ, როგორც რუსებთან, ასევე უკრაინელებთან კომუნიკაცია აქვს. ვიცით, რომ ამ მოლაპარაკებებში ფარგლებში ძალიან ცოტა პროგრესი იყო — გარდა პატიმრების გაცვლისა და რუსეთსა და უკრაინას შორის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ გარკვეული ტექნიკური მოლაპარაკების. ვფიქრობ, [ვაშინგტონში] ახლა ფოკუსი იმაზეა, თუ ვინ არის შემდეგი — და ეს შეიძლება იყოს კუბა.
სუხოტსკი: ირანის გარშემო არსებული კრიზისის განმავლობაში, პრეზიდენტმა ტრამპმა ირანთან მოლაპარაკებების შესახებ არაერთხელ თქვა, რომ ისინი მოლაპარაკებებს კეთილსინდისიერად არ აწარმოებდნენ. როდესაც საქმე უკრაინასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებს ეხება, ფიქრობთ, რომ რუსეთი აშშ-ის ადმინისტრაციასთან მოლაპარაკებას კეთილსინდისიერად აწარმოებს?
სტენტი: არ ვფიქრობ, რომ პრეზიდენტი პუტინი ფიქრობს, რომ რუსეთი ამ ომში მარცხდება. ის ფიქრობს, რომ რუსეთი ომს იგებს და ძალიან მცირე სტიმული აქვს, რომ ეს ომი დაასრულოს თუ შეერთებული შტატები არ აიძულებს უკრაინას დათმოს დონბასის ნაწილი და შემდეგ ყველა სხვა დათმობაზე წავიდეს, რასაც რუსეთი მოითხოვს, მათ შორის, უკრაინის სამხედრო ძალების შემცირება; იმის დაპირება, რომ უკრაინა არასდროს შეეცდება ნატოში გაწევრიანებას და იმის თქმა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის მონიტორინგისთვის, ნატოს წევრი ქვეყნების ჯარები უკრაინაში არ განლაგდებიან.
ასე რომ, თუ ტრამპი შეძლებდა უკრაინის იძულებას დათანხმებოდა ყველა ამ პირობას, ვფიქრობ, ამ ეტაპზე, სულ მცირე ცეცხლის შეწყვეტას ვიხილავდით. ჯერ კიდევ გასარკვევია, შეძლებს თუ არა რუსეთი რამდენიმე წელიწადში უკრაინაში ხელახლა შეჭრას. მაგრამ მე ვფიქრობ, რომ რუსეთს ძალიან მცირე სტიმული აქვს — ამიტომ ვფიქრობ, რომ ისინი მოლაპარაკებებს არა ამ ომის დასასრულებლად, არამედ იმისთვის აწარმოებენ, რომ შეეცადონ დაასუსტონ უკრაინელები, დაასუსტონ შეერთებული შტატები და, რა თქმა უნდა, უზრუნველყონ, რომ ევროპა ნამდვილად არ ჩაერთოს მოლაპარაკებებში, რაც რუსებს არ სურთ.
სუხოტსკი: თქვენი თქმით, პუტინს სჯერა, რომ ამ ომს იგებს. ფიქრობთ, რომ არსებობს მინიშნებები, რაც შეიძლება მიუთითებდეს, რომ პრეზიდენტ ტრამპს ასევე შეიძლება სჯეროდეს, რომ ამ ომს რუსები იგებენ და ეს განსაზღვრავს სამშვიდობო პროცესის მიმართ მის მიდგომას?
სტენტი: თუ მოისმენთ ტრამპის განცხადებებს, როდესაც მან არაერთხელ უთხრა ზელენსკის, რომ მას არანაირი კარტი არ აქვს და რომ რუსეთს ყველა კარტი აქვს; ასევე მან რამდენჯერმე მიანიშნა ბოლო დროს, რომ ომი გრძელდება, რადგან მას უკრაინა აგრძელებს და არა რუსეთი, ვფიქრობ მას სჯერა, რომ ამ ომს რუსეთი იგებს. ან, შეიძლება თქვას, მას სჯერა, რომ უკრაინას ამ ომის მოგება არ შეუძლია და სჯობს ადრე შეწყვიტოს ბრძოლა, ვიდრე გვიან.
სუხოტსკი: ფიქრობთ, რომ ირანში აშშ – ისრაელის ოპერაციაში არის რაიმე, რაც კრემლს ან რუსულ ელიტას შეიძლება აშფოთებდეს?
სტენტი: დიახ, ახლა ჩვენ ვიცით, რომ ხელმძვანელობა [ყოფილი უზენაესი ლიდერის, აიათოლა ალი] ხამენეის ვაჟს [მოჯთაბას] გადაეცემა. მაგრამ, ვფიქრობ [რუსებისთვის], შესაძლოა ამ ომის დასაწყისში, თუ ისინი ნამდვილად დაიჯერებდნენ, რომ ირანში ხელისუფლებაში მოვიდოდა მთავრობა, რომელიც გადახედავდა რუსეთთან და შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობებს, ეს მოსკოვისთვის ძალიან შემაშფოთებელი იქნებოდა.
ბევრი წლის წინ, ცნობილი იყო ყოფილი რუსი დიპლომატის მოსაზრება, რომელიც ამბობდა, რომ რუსეთისთვის, პროამერიკული ირანი უფრო საშიშია, ვიდრე ბირთვული შეიარაღების მქონე ირანი. ასე რომ, ვფიქრობ, თუ ირანი ნამდვილად შეცვლიდა კურსს, ეს რუსეთისთვის საშინელი სცენარი იქნებოდა. თუმცა, ცხადია, რომ ეს ახლა ნაკლებად მოხდება.
ასევე ნახეთ:
